Η σκάλα του σπιτιού είναι από τα σημεία που περνούν απαρατήρητα, μέχρι τη στιγμή που κάποιος στην οικογένεια δυσκολεύεται να την ανέβει. Ένα χειρουργείο στο γόνατο, μια νευρολογική πάθηση ή απλώς η ηλικία αρκούν για να μετατρέψουν μια καθημερινή διαδρομή σε ρίσκο.
Το ερώτημα που ακολουθεί είναι πάντα το ίδιο: αλλάζουμε σπίτι, μετακομίζουμε στο ισόγειο ή προσαρμόζουμε τον χώρο; Οι διεθνείς οδηγίες για τις πτώσεις δίνουν αρκετά στοιχεία ώστε η απόφαση να μη στηρίζεται στο ένστικτο.
Γιατί η σκάλα είναι κρίσιμο σημείο
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι κάθε χρόνο περίπου 684.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από πτώσεις παγκοσμίως, και ότι τα άτομα άνω των 60 ετών εμφανίζουν τον μεγαλύτερο αριθμό θανατηφόρων πτώσεων. Ανάμεσα στους παράγοντες κινδύνου που καταγράφει, το μη ασφαλές περιβάλλον της κατοικίας εμφανίζεται δίπλα στα προβλήματα όρασης, στην κινητικότητα και στις παρενέργειες φαρμάκων.
Τα στοιχεία των CDC συμπληρώνουν την εικόνα: πάνω από ένας στους τέσσερις ηλικιωμένους πέφτει κάθε χρόνο, ενώ μία πτώση διπλασιάζει την πιθανότητα να ακολουθήσει και δεύτερη. Περίπου 319.000 ηλικιωμένοι νοσηλεύονται ετησίως για κάταγμα ισχίου, με τις πτώσεις να ευθύνονται για το 88% των σχετικών επισκέψεων στα επείγοντα και νοσηλειών. Το σημαντικό δεν είναι μόνο ο τραυματισμός. Μία στις δέκα πτώσεις οδηγεί σε περιορισμό δραστηριοτήτων για τουλάχιστον μία ημέρα, και ο φόβος της επόμενης πτώσης περιορίζει μόνιμα την κίνηση μέσα στο ίδιο το σπίτι.
Πότε οι μικρές παρεμβάσεις δεν αρκούν
Το NHS κατατάσσει τις προσαρμογές κατοικίας σε μικρές και μεγάλες. Στις μικρές ανήκουν οι χειρολαβές, μια ράμπα ή σκαλοπάτια από σκυρόδεμα και ο φωτισμός που ανάβει αυτόματα στην είσοδο. Στις μεγαλύτερες παρεμβάσεις αναφέρει ρητά την τοποθέτηση ανελκυστήρα σκάλας ή κουπαστής, καθώς και τη διαπλάτυνση ανοιγμάτων. Η αξιολόγηση γίνεται από εργοθεραπευτή που επισκέπτεται το σπίτι, περπατά μαζί με τον χρήστη και καταγράφει πού ακριβώς εμφανίζεται η δυσκολία.
Αυτό το βήμα είναι το πιο συχνά παραλειπόμενο. Η κουπαστή βοηθά όσο ο χρήστης έχει ισορροπία και δύναμη στα κάτω άκρα. Όταν το πρόβλημα είναι η αντοχή, η δυσκαμψία ή η χρήση αμαξιδίου, καμία μικρή παρέμβαση δεν λύνει το θέμα της ανόδου. Εκεί μπαίνει στο τραπέζι το αναβατόριο σκάλας ως μόνιμη λύση, με μελέτη πάνω στη συγκεκριμένη γεωμετρία της σκάλας.
Τρεις διαφορετικές λύσεις, όχι μία
Η αγορά χρησιμοποιεί τους όρους χαλαρά, όμως πρόκειται για ξεχωριστές κατηγορίες εξοπλισμού:
- Ανελκυστήρας με κάθισμα: για χρήστες που μπορούν να καθίσουν και να σηκωθούν μόνοι τους. Είναι η απλούστερη λύση και σε ίσια σκάλα η τοποθέτηση ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε μία ημέρα.
- Αναβατόριο πλατφόρμας: μεταφέρει τον χρήστη μαζί με το αναπηρικό αμαξίδιο, χωρίς μετεπιβίβαση. Διατίθεται για ευθύγραμμες και τεθλασμένες διαδρομές.
- Κάθετο αναβατόριο: για κατακόρυφη ανύψωση εκεί που δεν υπάρχει σκάλα κατάλληλης γεωμετρίας, όπως είσοδοι κτιρίων και υπερυψωμένα ισόγεια.
Η επιλογή ανάμεσα στα αναβατόρια ΑμεΑ καθορίζεται από την κινητικότητα του χρήστη και τη γεωμετρία του χώρου, όχι από τον προϋπολογισμό. Ένα κάθισμα σε χρήστη που δεν μπορεί να σηκωθεί μόνος του απλώς μεταφέρει το πρόβλημα ένα επίπεδο πιο πάνω.
Τι να ελέγξετε πριν την εγκατάσταση
Ο εξοπλισμός αυτής της κατηγορίας καλύπτεται από το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 81-40, που αφορά ακριβώς τους ανελκυστήρες σκάλας και τις κεκλιμένες πλατφόρμες ανύψωσης για άτομα με μειωμένη κινητικότητα. Πριν υπογράψετε, ζητήστε τεκμηρίωση συμμόρφωσης του μοντέλου και όχι γενικές διαβεβαιώσεις.
Πρακτικά, αξίζει να ελέγξετε ακόμη:
- αν έγινε επιτόπια αποτύπωση της σκάλας ή αν η προσφορά βασίζεται σε τηλεφωνική περιγραφή,
- αν η ράγα είναι τυποποιημένη ή κατασκευάζεται κατά παραγγελία για σκάλα με στροφή,
- αν υπάρχει λειτουργία σε διακοπή ρεύματος με εφεδρική μπαταρία,
- αν η εγκατάσταση είναι εξωτερική, οπότε απαιτείται αντιδιαβρωτική προστασία και στεγανοποίηση,
- ποιο είναι το δίκτυο υποστήριξης και σε πόσο χρόνο καλύπτεται μια βλάβη στην περιοχή σας.
Το κόστος και η κρατική επιχορήγηση
Στην Ελλάδα λειτουργεί το πρόγραμμα «Προσβασιμότητα κατ’ οίκον», που επιχορηγεί την αναβάθμιση της προσβασιμότητας στην κατοικία και στην επαγγελματική στέγη. Σύμφωνα με το gov.gr, απευθύνεται σε άτομα με κινητική ή αισθητηριακή αναπηρία και συνολικό ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%, ενώ η Α’ φάση υποβολής αιτήσεων έχει ήδη ολοκληρωθεί. Τα κριτήρια και τα ποσά μεταβάλλονται ανά περίοδο, οπότε ο έλεγχος γίνεται πάντα στην επίσημη πηγή και όχι σε ενημερωτικά άρθρα.
Ως προς την τιμή, δεν υπάρχει τιμοκατάλογος με μία γραμμή. Το κόστος διαμορφώνεται από το μήκος και τη μορφή της ράγας, τον τύπο του μηχανισμού και τον χώρο εγκατάστασης, γι’ αυτό και η αξιόπιστη προσφορά προκύπτει μετά από μέτρηση.
Η απόφαση δεν είναι τεχνική, είναι καθημερινή
Οι οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την πρόληψη πτώσεων περιλαμβάνουν ρητά την αξιολόγηση και την τροποποίηση της κατοικίας. Μια σκάλα που παύει να είναι εμπόδιο σημαίνει ότι ο χρήστης συνεχίζει να χρησιμοποιεί ολόκληρο το σπίτι του, χωρίς να περιορίζεται σε έναν όροφο και χωρίς να εξαρτάται από τρίτους για κάθε μετακίνηση. Αυτό είναι και το πραγματικό κριτήριο για το αν η επένδυση άξιζε.
Πηγές
- World Health Organization, Falls.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/falls - Centers for Disease Control and Prevention, Facts About Older Adult Falls.
https://www.cdc.gov/falls/data-research/facts-stats/index.html - NHS, Home adaptations.
https://www.nhs.uk/conditions/social-care-and-support-guide/care-services-equipment-and-care-homes/home-adaptations/ - BSI, BS EN 81-40:2020 Stairlifts and inclined lifting platforms intended for persons with impaired mobility.
https://landingpage.bsigroup.com/LandingPage/Standard?UPI=000000000030364301 - gov.gr, Πρόγραμμα Ενίσχυσης Ατόμων με Αναπηρία – Προσβασιμότητα κατ’ οίκον.
https://www.gov.gr/ipiresies/ugeia-kai-pronoia/atoma-me-anaperies-kai-khronies-patheseis/programma-eniskhuses-amea-prosbasimoteta-kat-oikon
Διαβάστε επίσης
Ενοικίαση κατοικίας: τι να ελέγξεις πριν υπογράψειςΗ αναζήτηση σπιτιού προς ενοικίαση σπάνια είναι μόνο θέμα τιμής. Στις πόλεις της επαρχίας, όπου το...
Καθαρισμός τζαμιών: τιμές, ύψος και ασφάλειαΤα τζάμια είναι η επιφάνεια που προδίδει πρώτη αν ένας χώρος συντηρείται σωστά. Σε μια βιτρίνα...Κτήμα μαζί με Εκκλησακί: Γιατί να το επιλέξεις;Η επιλογή Εκκλησίες γάμου Κορωπι αποτελεί σημαντικό βήμα για κάθε ζευγάρι που επιθυμεί να τελέσει έναν...