Το κόστος των σπουδών δεν σταματά στα δίδακτρα. Ενοίκιο, μετακινήσεις, βιβλία, διατροφή και, για όσους φεύγουν στο εξωτερικό, αεροπορικά και ασφάλιση, φτιάχνουν έναν προϋπολογισμό που συχνά ξεπερνά τις δυνατότητες μιας οικογένειας. Η καλή είδηση είναι ότι υπάρχουν αρκετές πηγές στήριξης. Η δύσκολη είναι ότι είναι διάσπαρτες, με διαφορετικά κριτήρια και προθεσμίες, και πολλοί φοιτητές τις ανακαλύπτουν όταν έχει ήδη κλείσει η περίοδος αιτήσεων.
Παρακάτω θα βρείτε έναν πρακτικό χάρτη: τι δίνει το κράτος, τι προσφέρουν τα κληροδοτήματα και τα κοινωφελή ιδρύματα, τι ισχύει στα πανεπιστήμια του εξωτερικού και πώς να οργανώσετε την αναζήτηση ώστε να μη χάσετε ευκαιρίες.
Ξεκινήστε από έναν ρεαλιστικό προϋπολογισμό
Πριν ψάξετε χρηματοδότηση, χρειάζεται να ξέρετε πόσα χρήματα λείπουν. Καταγράψτε τα σταθερά έξοδα του ακαδημαϊκού έτους (ενοίκιο, λογαριασμοί, συγκοινωνίες) και τα μεταβλητά (βιβλία, εξοπλισμός, ταξίδια επιστροφής στο σπίτι). Για σπουδές στο εξωτερικό προσθέστε δίδακτρα, τέλη αιτήσεων, κόστος εξετάσεων γλώσσας και τα έξοδα εγκατάστασης. Με αυτό το νούμερο στο χέρι μπορείτε να κρίνετε αν ένα βραβείο ή μια μερική υποτροφία αρκεί ή αν πρέπει να συνδυάσετε περισσότερες πηγές.
Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα
Για όσους σπουδάζουν σε ελληνικό ΑΕΙ σε πόλη διαφορετική από την κύρια κατοικία τους, η πιο γνωστή κρατική ενίσχυση είναι το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. Σύμφωνα με την Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής, το ποσό κυμαίνεται από 1.500 έως 2.500 ευρώ, ανάλογα με την πόλη σπουδών και το αν υπάρχει συγκατοίκηση. Βασικές προϋποθέσεις είναι:
- οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ (40.000 ευρώ για συγκεκριμένες περιοχές), με προσαύξηση 3.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο,
- μισθωμένη κατοικία λόγω σπουδών, με σύμβαση τουλάχιστον έξι μηνών,
- επιτυχία στο μισό τουλάχιστον των μαθημάτων του προηγούμενου έτους, με εξαίρεση τους πρωτοετείς.
Η αίτηση γίνεται ηλεκτρονικά κάθε χρόνο, συνήθως τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, στην πλατφόρμα του Υπουργείου Παιδείας. Είναι από τις προθεσμίες που αξίζει να σημειώσετε στο ημερολόγιο από την αρχή της χρονιάς.
Κληροδοτήματα και υποτροφίες μέσω ΙΚΥ
Το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών διαχειρίζεται κληροδοτήματα που χρηματοδοτούν σπουδές σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα, πολλά από αυτά στο εξωτερικό. Ενδεικτικά, το ΙΚΥ αναφέρει κληροδοτήματα για μεταπτυχιακά σε θετικές επιστήμες, για μετεκπαίδευση εκπαιδευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για γεωπονικές σπουδές, για έρευνα ιατρών και για διδακτορικές διατριβές σε ψυχιατρικά θέματα. Η επιλογή γίνεται είτε με γραπτό διαγωνισμό είτε με κριτήρια που ορίζει η συστατική πράξη κάθε κληροδοτήματος.
Το σημαντικό εδώ είναι η λεπτομέρεια: κάθε κληροδότημα έχει τους δικούς του όρους για ειδικότητα, τόπο καταγωγής, ηλικία ή βαθμό πτυχίου. Διαβάστε ολόκληρη την προκήρυξη και όχι μόνο την περίληψη, γιατί μια προϋπόθεση που μοιάζει δευτερεύουσα μπορεί να σας αποκλείσει ή, αντίθετα, να σας δώσει προβάδισμα.
Τοπικά ιδρύματα και βραβεία αριστείας
Πέρα από τους μεγάλους εθνικούς φορείς, πολλά κοινωφελή ιδρύματα στηρίζουν τους νέους του τόπου τους. Είναι συχνά λιγότερο γνωστά, άρα με λιγότερο ανταγωνισμό. Ένα παράδειγμα από τα Ιόνια είναι το Ίδρυμα Γεωργίου και Μάρης Βεργωτή στην Κεφαλονιά, που παρέχει οικονομική υποστήριξη σε φοιτητές με δύο τρόπους. Πρώτον, βραβεύει διακριθέντες μαθητές των Λυκείων της Κεφαλονιάς με εξαιρετική βαθμολογία στις Πανελλαδικές, με τιμητικό έπαινο και οικονομικό βραβείο σε ειδική εκδήλωση, ενώ την επιλογή κάνει η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κεφαλληνίας. Δεύτερον, μέσω κληροδοτημάτων της Μάρης Βεργωτή, στηρίζει Έλληνες φοιτητές σε ιδρύματα όπως το Cambridge, το MIT, η Harvard Medical School, η Juilliard School και το Ωδείο Αθηνών.
Αξίζει λοιπόν να ρωτήσετε τον δήμο, την περιφέρεια, τη μητρόπολη και τους πολιτιστικούς συλλόγους της περιοχής σας για ανάλογα προγράμματα. Πολλά ανακοινώνονται μόνο τοπικά.
Σπουδές στο εξωτερικό: η οικονομική βοήθεια των πανεπιστημίων
Τα μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού έχουν δικά τους προγράμματα βοήθειας, αλλά οι κανόνες διαφέρουν ανάλογα με το καθεστώς του φοιτητή. Το Πανεπιστήμιο του Cambridge, για παράδειγμα, σημειώνει ότι για τους διεθνείς προπτυχιακούς φοιτητές οι πλήρεις υποτροφίες είναι λίγες και ότι η περισσότερη στήριξη είναι μερική και εξαρτάται από τις οικονομικές ανάγκες. Οι διαθέσιμες πηγές περιλαμβάνουν βραβεία των κολεγίων, επιχορηγήσεις από καταπιστεύματα του πανεπιστημίου και υποτροφίες για συγκεκριμένες χώρες.
Στην πράξη, η διαδικασία έχει συνήθως δύο βήματα: πρώτα η αίτηση εισαγωγής στο ίδρυμα και, μετά την αποδοχή, ξεχωριστή αίτηση οικονομικής βοήθειας. Γι’ αυτό η έρευνα για χρηματοδότηση πρέπει να ξεκινά παράλληλα με την επιλογή σχολής και όχι μετά.
Πώς να οργανώσετε την αναζήτηση
- Φτιάξτε ένα αρχείο προθεσμιών με κάθε πρόγραμμα, το ποσό, τα κριτήρια και την ημερομηνία λήξης.
- Συγκεντρώστε νωρίς τα βασικά έγγραφα: αναλυτική βαθμολογία, εκκαθαριστικά, βεβαιώσεις σπουδών, συστατικές επιστολές.
- Συνδυάστε πηγές: ένα κρατικό επίδομα, ένα τοπικό βραβείο και μια μερική υποτροφία μπορούν μαζί να καλύψουν σημαντικό μέρος του κόστους, εφόσον οι όροι τους το επιτρέπουν.
- Ελέγχετε πάντα την επίσημη πηγή: ποσά και κριτήρια αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά.
Κλείνοντας
Η χρηματοδότηση των σπουδών σπάνια έρχεται από μία μόνο πηγή. Όσοι ξεκινούν νωρίς, διαβάζουν προσεκτικά τις προκηρύξεις και κοιτούν και πέρα από τα γνωστά προγράμματα, έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να καλύψουν το κενό του προϋπολογισμού τους και να επικεντρωθούν σε αυτό που μετράει: τις ίδιες τις σπουδές.
Πηγές
- Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής, Φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. https://stegasi.gov.gr/programs/foititiko-stegastiko-epidoma/
- ΙΚΥ, Για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό. https://www.iky.gr/metaptyxiaka-ekswteriko/
- University of Cambridge, Financial support. https://www.undergraduate.study.cam.ac.uk/fees-and-finance/financial-support
