Το EMS εμφανίζεται όλο και συχνότερα σε γυμναστήρια, studios και κλινικές αισθητικής, με την υπόσχεση μιας σύντομης προπόνησης που «δουλεύει» όλο το σώμα. Πριν κλείσει κανείς το πρώτο ραντεβού, αξίζει να ξέρει τι ακριβώς είναι η μέθοδος, τι έχει δείξει η έρευνα, ποιοι πρέπει να την αποφύγουν και ποιοι κανόνες ασφάλειας ισχύουν.
Τι είναι η ηλεκτρομυϊκή διέγερση
Ο όρος EMS (Electrical Muscle Stimulation ή ηλεκτρομυϊκή διέγερση) περιγράφει τη χρήση ηλεκτρικών παλμών μέσω ηλεκτροδίων στο δέρμα, ώστε οι μύες να συσπώνται. Στη μορφή που συναντάμε συνήθως, την ολοσωματική (WB-EMS), ο ασκούμενος φορά ειδικό γιλέκο ή στολή με ηλεκτρόδια και κάνει απλές ασκήσεις ενώ δέχεται τη διέγερση.
Η διεθνής θέση ειδικών που δημοσιεύτηκε το 2023 στο Frontiers in Physiology ορίζει ως WB-EMS την ταυτόχρονη εφαρμογή ηλεκτρικών ερεθισμάτων μέσω τουλάχιστον έξι καναλιών ρεύματος, ή σε όλες τις κύριες μυϊκές ομάδες, με ένταση ικανή να προκαλέσει μυϊκές προσαρμογές. Δεν πρόκειται δηλαδή για παθητική «χαλάρωση», αλλά για μορφή άσκησης με πραγματική μυϊκή επιβάρυνση.
Τι δείχνει η έρευνα μέχρι σήμερα
Μια συστηματική ανασκόπηση του 2024 στο German Journal of Sports Medicine εξέτασε 19 ερευνητικά προγράμματα με ενήλικες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας. Τα πιο σταθερά ευρήματα αφορούσαν:
- Χρόνιο μη ειδικό πόνο στη μέση: όλες οι σχετικές μελέτες ανέφεραν σημαντική θετική επίδραση.
- Σαρκοπενία: βελτίωση σε δείκτη που συνδυάζει μυϊκή μάζα και λειτουργικότητα.
- Οστεοαρθρίτιδα γόνατος: θετικά αποτελέσματα, αλλά από μία μόνο μελέτη.
- Οστεοπενία και οστεοπόρωση: μικρές επιδράσεις στην οστική πυκνότητα.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς σημειώνουν περιορισμούς, όπως μικρή διάρκεια κάποιων μελετών και διαφορετικά πρωτόκολλα. Η θέση των ειδικών του 2023 επισημαίνει επίσης ότι λείπουν μελέτες διάρκειας 12 μηνών και άνω. Με άλλα λόγια, η μέθοδος έχει ενθαρρυντικά δεδομένα, αλλά το αποτέλεσμα διαφέρει από άτομο σε άτομο και δεν υποκαθιστά τη διατροφή και την κίνηση στην καθημερινότητα.
Πώς οργανώνεται σωστά ένα πρόγραμμα
Όποιος ψάχνει τι είναι το EMS και πώς εφαρμόζεται, θα βρει ότι οι διεθνείς οδηγίες δίνουν συγκεκριμένα όρια, κυρίως για τους αρχάριους:
- Τις πρώτες 8 έως 10 εβδομάδες, το πολύ μία συνεδρία 20 λεπτών την εβδομάδα.
- Στις πρώτες συνεδρίες η ένταση μένει μέτρια, χωρίς εξάντληση. Υψηλότερη ένταση επιτρέπεται μόνο μετά από τουλάχιστον 8 έως 10 τακτικές συνεδρίες.
- Η προπόνηση μέχρι εξάντλησης απαγορεύεται σε κάθε φάση.
- Μετά την προσαρμογή, ανάμεσα σε έντονες συνεδρίες μεσολαβούν τουλάχιστον 4 ημέρες αποκατάστασης.
- Συνιστάται ένα ελαφρύ σνακ με υδατάνθρακες περίπου 2 ώρες πριν και κατανάλωση υγρών λίγο πριν και αμέσως μετά τη συνεδρία.
Ποιος πρέπει να επιβλέπει τη συνεδρία
Οι οδηγίες ζητούν επίβλεψη ένας προς έναν (ή το πολύ ένας προς δύο), από εκπαιδευτή με βασική εκπαίδευση στην άσκηση και ειδική κατάρτιση στο WB-EMS. Πριν την πρώτη συνεδρία προβλέπεται λεπτομερές ιστορικό υγείας, καταγεγραμμένο και υπογεγραμμένο από τον ασκούμενο. Όπου υπάρχει σχετική αντένδειξη, χρειάζεται γραπτή έγκριση γιατρού. Γι’ αυτό έχει σημασία η επιλογή χώρου με ιατρική παρουσία και εξατομικευμένο πρόγραμμα.
Αντενδείξεις: πότε δεν γίνεται
Σύμφωνα με τις συστάσεις του Kemmler και συνεργατών (2019), που βασίζονται στο γερμανικό πρότυπο DIN 33961-5, απόλυτες αντενδείξεις για μη ιατρική εφαρμογή είναι μεταξύ άλλων:
- εγκυμοσύνη,
- βηματοδότης και άλλα ηλεκτρικά εμφυτεύματα,
- καρδιακές αρρυθμίες και αρρύθμιστη υπέρταση,
- αρτηριοσκλήρωση και διαταραχές αρτηριακής κυκλοφορίας,
- σακχαρώδης διαβήτης,
- όγκοι και καρκίνος,
- επιληψία και νευρολογικές παθήσεις,
- διαταραχές πήξης του αίματος,
- κήλη κοιλιακού τοιχώματος ή βουβωνοκήλη,
- οξείες λοιμώξεις και φλεγμονές, πρόσφατη επέμβαση στην περιοχή,
- επίδραση αλκοόλ ή ουσιών.
Σχετικές αντενδείξεις, όπου απαιτείται ιατρική γνώμη, είναι μεταξύ άλλων ο οξύς πόνος στη μέση χωρίς διάγνωση, η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, οι παθήσεις νεφρών, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οιδήματα και τα ανοιχτά τραύματα ή εκζέματα στο δέρμα.
Ο κίνδυνος της ραβδομυόλυσης
Η σοβαρότερη επιπλοκή που περιγράφεται είναι η ραβδομυόλυση, δηλαδή η έντονη καταστροφή μυϊκών κυττάρων. Η θέση των ειδικών αναφέρει ότι τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα αφορούν κυρίως αρχάριους που δέχτηκαν υψηλή ένταση από την αρχή. Μια αναφορά περιστατικού στο Cureus περιγράφει άνδρα 36 ετών που εμφάνισε ραβδομυόλυση μετά από μία μόνο συνεδρία 25 λεπτών υψηλής έντασης. Ανάρρωσε με ξεκούραση και ενυδάτωση, και οι συγγραφείς τονίζουν ότι χρήστες και επαγγελματίες πρέπει να γνωρίζουν αυτή την επιπλοκή.
Η πρακτική συμβουλή είναι απλή: σταδιακή αύξηση της έντασης, επαρκή υγρά και άμεση επικοινωνία με γιατρό αν μετά τη συνεδρία εμφανιστεί ασυνήθιστα έντονος ή παρατεταμένος μυϊκός πόνος.
Συμπέρασμα
Το EMS είναι μια μορφή άσκησης με υπαρκτά ερευνητικά δεδομένα, ιδιαίτερα για τον πόνο στη μέση και τη μυϊκή λειτουργία, αλλά όχι «μαγική» λύση. Η ασφάλεια εξαρτάται από το σωστό ιστορικό, τον έλεγχο των αντενδείξεων, την εξειδικευμένη επίβλεψη και την υπομονή στις πρώτες εβδομάδες.
Πηγές
- Frontiers in Physiology, Position statement and updated international guideline for safe and effective whole-body electromyostimulation training. https://www.frontiersin.org/journals/physiology/articles/10.3389/fphys.2023.1174103/full
- German Journal of Sports Medicine, Effectiveness and Safety of Whole-Body Electromyostimulation on Musculoskeletal Diseases in Middle Aged-Older Adults: A Systematic Review. https://www.germanjournalsportsmedicine.com/archive/archive-2024/issue-2/effectiveness-and-safety-of-whole-body-electromyostimulation-on-musculoskeletal-diseases-in-middle-aged-older-adults-a-systematic-review/
- German Journal of Sports Medicine, Recommended Contraindications for the Use of Non-Medical WB-Electromyostimulation. https://www.germanjournalsportsmedicine.com/fileadmin/content/archiv2019/Heft_11/DtschZSportmed_ShortReport_Kemmler_Contraindications_in_Whole-Body_Electromyostimulation_2019-11.pdf
- Cureus, Electromyostimulation-Induced Rhabdomyolysis: A Case Report and Comprehensive Literature Review. https://www.cureus.com/articles/419964-electromyostimulation-induced-rhabdomyolysis-a-case-report-and-comprehensive-literature-review
Διαβάστε επίσης
Μεσοκοιλιακή επικοινωνία: συγγενής ή μετά από έμφραγμαΗ μεσοκοιλιακή επικοινωνία είναι από τις πιο γνωστές ανωμαλίες της καρδιάς, αλλά δεν αφορά μόνο τα...
Λόγος αλδοστερόνης/ρενίνης: πότε ζητείται και τι δείχνειΗ υψηλή αρτηριακή πίεση αντιμετωπίζεται συνήθως ως χρόνια κατάσταση χωρίς μία συγκεκριμένη αιτία. Σε ένα μέρος...
Laser ματιών και αστιγματισμός: τι ελέγχεται πριν την επέμβασηΟ αστιγματισμός είναι από τα πιο συχνά διαθλαστικά προβλήματα της όρασης και πολλοί άνθρωποι τον ζουν...